Sirikadalu

Sirikadalu
ಶ್ರೀದೇವಿ ಕೆರೆಮನೆ ಬರೆಹಗಳು

Saturday, 7 March 2020

ನನಗೂ ಕೊಡು ಮದಿರೆ -ಕವನ

ನನಗೂ ಕೊಡು ಮದಿರೆ

ಗೊತ್ತು ನನಗೆ ಮದಿರೆಯೆಂದರೆ
ಬಲು ಇಷ್ಟವೆಂದು ನಿನಗೆ
ಹೊಸತೊಂದು ಅಂಗಿ  ಖರೀದಿಸಿದ  ಖುಷಿಗೆ
ಹಳೆಯ ಕಡತವೊಂದು
ಯಾವ ಸುಂಕವನ್ನೂ ಬೇಡದೆ
ವಿಲೇವಾರಿಯಾದ ನಿರಾಳತೆಗೆ
ಉಳುಕಿದ ಕಾಲಿನ ನೋವಿಗೆ 
ಸರಿಯದ ಸಮಯವ
ಬಲವಂತದಿಂದ ನೂಕುವ ಪರಿಗೆ
ಜೀವ ಎಂದುಕೊಂಡಾಕೆ
ಮರುಮಾತನಾಡದೆ ದೂರವಾಗಿ
ಒಡೆದುಹೋದ  ಧಮನಿ
ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮಿಡುಕುವ ನೆನಪಿಗೆ
ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಅದೊಂದೇ ನಿನಗಿರುವ ಪರಿಹಾರ

ಇಂದು, ನಾಳೆ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಲೆ
ಅರಿವಾಗದಂತೆ ನಿನ್ನ ಕಾಲು
ಮದಿರಾಲಯಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುವುದನ್ನು
ನಿನ್ನರವಿಗೆ ಬಾರದಂತೆ
ಅಸಹಾಯಕಳಾಗಿ ನೋಡುತ್ತ
ಎದೆಯೊಳಗಿನ ನಿಟ್ಟುಸಿರು
ತುಟಿಯಂಚಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸದಂತೆ ತಡೆವಾಗ
ಮಣಭಾರದ ಕಲ್ಲು

ಇರು,
ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಳೆ ಹುಡುಗಿಯ ನೆನಪನ್ನು
ಒಂದು ಲೋಟ ಮದಿರೆ ಮರೆಸುತ್ತದೆಂದಾರೆ
ನನಗೂ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡು
ಒಂದು ಮಡಕೆ ಪೂರ್ತಿ
ಎದುರಿಗಿದ್ದೂ ನಿನ್ನ ಮನವ  ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು
ಹಳೆಯ ಒಲವನ್ನು  ಮರೆಸಲಾಗದ
ನನ್ನ ಅಶಕ್ತತೆಯನ್ನು ಮರೆಯಲು

ಶ್ರೀದೇವಿ ಕೆರೆಮನೆ

Tuesday, 3 March 2020

ಪುಸ್ತಕ ವಿಮರ್ಶೆ- ಉರಿವ ಬನದ ಕೋಗಿಲೆ

ಉರಿವ ಬನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹಾಡು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದ ಕೋಗಿಲೆಗಳು.

ಯುದ್ಧ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಸದ್ದಲ್ಲ ಅದು ಮೌನ. ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ಮೌನ ಎನ್ನುತ್ತಲೇ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಕೇವಲ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ  ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ನಡೆಯುವ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ದದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ನಡೆಸಿದ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ, ಹನ್ನೊಂದರ ಕಿಶೋರಿಯೊಬ್ಬಳು ನಡೆಸಬೇಕಾದ  ಯೋನಿಸುನ್ನತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಬೇಕಾದ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅಳುತ್ತದೆ.  ಬಾಲ್ಯ ಕಳೆದು ಹರೆಯದ ಹೊಸ್ತಿಲಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕಾಲಿಡದ  ನವತರುಣಿಯೊಬ್ಬಳು ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಲೇ ಅಪ್ಪನ ಸ್ನೇಹಿತನ ಜೊತೆ ಮದುವೆ ಆಗಬೇಕಾದುದರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸುವ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಯುದ್ಧದ ಜೊತೆಗೇ ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ದೇಶ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ, ಧರ್ಮ ಧರ್ಮಗಳ ನಡುವೆ, ಕೊನೆಗೆ ಜನಾಂಗ ಜನಾಂಗಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಡುವ ಯುದ್ಧ ಹಾಗು ಅಂತಹ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹೊರಗಿನ ಶತ್ರುಗಳೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮನೆಯೊಳಗಿನ, ಮನದೊಳಗಿನ ವೈರಿಗಳ ಜೊತೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಯುದ್ಧವಂತೂ ಹೃದಯ ಹಿಂಡುತ್ತದೆ. ಮುದುಕಿಯಾದರೂ ಗೆದ್ದ ಸೈನ್ಯದ ಸೈನಿಕರ ದೇಹವನ್ನು ತಣಿಸಬೇಕಾದ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನದ ಬದುಕೂ ಯುದ್ಧವೇ.ಬೆಲೊರಷ್ಯನ್ ಕವಿ ಅನಾಟೊಲಿ ವೆರ್ಟ್ಯೂನ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನ ರಿಕ್ವಿಯಂ ನಲ್ಲಿ  "ಸತ್ತ ಯೋಧರನ್ನು ಹೂಳಿರುವ ಬಯಲಿನ ಹತ್ತಿರ ಮಕ್ಕಳ ಕೂಗು ಕೇಳುತ್ತದೆಯಂತೆ. ಪ್ರತಿ ಗೋರಿಯಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟದಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆಕ್ರಂದನ ಕೇಳುತ್ತದೆಯಂತೆ." ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಯುದ್ಧ ಬಾಧಿಸುವುದು ಸೈನಿಕರನ್ನು, ಗಂಡಸರನ್ನು ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿದಿರುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಯುದ್ಧದ ನಿಜವಾದ ಸಂತ್ರಸ್ತರು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು. ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಯುದ್ಧ ಯಾರು ಮಾಡಿದರೇನು? ಯಾರು ಗೆದ್ದರೇನು? ಯಾರು ಸೋತು ಶರಣಾದರೇನು? ಯುದ್ಧದ ನೋವಿನ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಮಾತ್ರ ಹೆಣ್ಣುಗಳೇ ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು  ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಣ್ಣೆದುರಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಪುಸ್ತಕ ಇದು.  ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಂತೆ ಉರಿವ ಬನದ ಕೋಗಿಲೆಗಳಾಗಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಗಳ, ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ  ಕಥೆಯಿದು. 

ಇಡೀ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ಲೇಖನಗಳಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಹುಡುಗಿಯರು ಶಾಲೆ ಬೇಕು ಎಂದು ಹಾತೊರೆಯುವುದನ್ನು, ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷವಾದರೆ ಎಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪನ ಗೆಳೆಯನನ್ನು ಮದುವೆ ಆಗಬೇಕಾಗಿತ್ತದೋ ಎಂದು ಅಂಜುತ್ತ ತನಗೆ ಬೇಕೆನಿಸಿದಾಗ ಮದುವೆ ಆಗ್ತೀನಿ ಎನದನುವ ಮುಗ್ಧ ಮಗುವನ್ನು, ಹುಡುಗಿಯರು ಮಾಡುವ ಸಾಹಸ ಎಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆ ಇಲ್ಲದೇ ಓದುವುದು ಎಂಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು, ತನ್ನ ಡೈರಿಯ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಹುಡುಗಿ 
ಇದ್ದರೆ ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಭವಿಸುವ ನೋವು, ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.ಮೂರನೆಯ ಭಾಗವು ನಾಲ್ಕು ಬರೆಹಗಾರ್ತಿಯರ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಐದು ಬರೆಹಗಳಿವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದಷ್ಟು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಕಿನ್ಯಾದನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ ಲೇಖಕಿ ದಿ. ವಂಗಾರಿ ಮಾಥೈ ಹೇಳಿದಂತೆ ಹೆಣ್ಣು ನೆಲಪಾತಳಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಇವು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವಾಗ ಕಿನ್ಯಾದ ವಂಗಾರಿ ಮಾಥೈ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಮನುಕುಲದ ಕಟ್ಟ ಕಡೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಕಾಡಿದರೆ ೨೦೧೫ ರ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಸ್ವೆಟ್ಲಾನ್ ಅಲೆಕ್ಸಿವಿಚ್‌ರವರ ನೋಬೆಲ್ ಸ್ವೀಕಾರದ ಭಾಷಣ ರಷ್ಯಾದ ಚಾರ್ನೋಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಣು ವಿಕಿರಣ ದುರಂತದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ನೋವಿನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸವಿಸ್ಥಾರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ರಷ್ಯಾದ ದುರಂತಮಯ ಬದುಕನ್ನು ಹೆಣ್ಣಿನ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೇ ಕಟ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

             ಬೈಲರೂಸಿಯನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಹಾಗೂ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ತಾಯಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ವೆಟ್ಲನ ಅಲೆಕ್ಸಿವಿಚ್ ಎನ್ನುವ ಹುಡುಗಿ ಯುದ್ಧದ ಭೀಕರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದದ್ದು ಓದಿ ಕಣ್ಣೀರು ಬರದಿದ್ದರೆ ಹೇಳಿ, ರಾತ್ರಿ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಟಿದ್ದವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅದೆಲ್ಲಿಂದಲೋ ತೂರಿ ಬಂದ ಗುಂಡೊಂದು ಇವಳ ಪಕ್ಕ ನಿಂತಿದ್ದ ಹೆಂಗಸಿನ ಎದೆ ಸೀಳಿತ್ತು. ಅವಳು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಲೂ ಆಗದಷ್ಟು ರೈಲು ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿತ್ತು. ಅವಳ ಮೈಯಿಂದ ಚಿಮ್ಮಿದ ರಕ್ತ ಇವಳನ್ನು ಒದ್ದೆಯಾಗಿಸಿತ್ತು. ಜಿಗುಟಾದ, ಅಂಟಂಟಾದ ರಕ್ತದ ವಾಸನೆಗೆ ವಾಕರಿಕೆ ಬರುವಂತಾದಾಗಲೇ ಅವಳ ಅಮ್ಮ "ವಾಲ್ಯಾ ಸತ್ತು ಹೋದೆಯಾ?"  ಎಂದು ಚೀರಿದ್ದಳು. ಅದೆಂತಹ ತಲ್ಲಣ ಹುಟ್ಟಿಸಿರಬಹುದು ಹೇಳಿ. ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಮಕ್ಕಳೇ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅಪ್ಪ ಬೇಕು ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಬಯಸುವ ಆ ದಯನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಆಕೆ ಬರೆಯುವುದನ್ನು ಓದಿದರೆ ಕಣ್ಣು ಹನಿಗೂಡುತ್ತದೆ. 

ಜೈನಾಬ್ ಸಾಲ್ಟಿ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿ ರಾತ್ರಿ ಹೊರಗಿಣುಕಿದರೆ ಪಕ್ಕದ ಮನೆ ಕ್ಷಿಪಣಿಗೆ ಆಹುತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದ ತಾಯಿಯೊಬ್ಬಳು ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಸತ್ತು ಹೋದ ತನ್ನ ಮಗನ ಕ್ಲಾಸಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನ ಸಹಪಾಠಿಗಳ ಬಳಿ ತನ್ನ ಮಗನ ಫೋಟೋ ಇದ್ದರೆ ಕೊಡಿ ಎಂದು ಅಂಗಲಾಚುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸದ್ಯ ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲವಲ್ಲ ಎಂದು ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಆ ಕ್ಷಣದ ಅಪರಾಧಿ ಪ್ರಜ್ಙೆ  ಮುವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಕಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಆಕೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಯುದ್ಧ ಬೇಕಾದುದು ಯಾರಿಗೆ  ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಮಗೆ ನಾವೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಇರಾಕಿನ ಜೈನಾಬ್ ಸಾಲ್ವಿ ರವಾಂಡದಲ್ಲಿ ನೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಂಗಸರು ಅತ್ಯಾಚಾರಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಏನೆಂದು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ " ನನ್ನ ಕಾಲಿನ  ಉಗುರುಗಳು ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದೇ ಶಾಂತಿ." ಎಂದು ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೀರ್ಘ ಯುದ್ಧದ ಭೀಕರತೆಯನ್ನಕಂಡು, ಸೈನಿಕರ ದೈಹಿಕ ಹಸಿವೆಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ, ಅವರ ಹೊಟ್ಟೆ ಹಸಿವೆಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಿದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆ 

ಇದೆಲ್ಲವೂ ಅದೆಷ್ಟೋ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ ಎಂದು ಪುಟ ತಿರುಗಿಸ ಬೇಕಿಲ್ಲ.  ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕೈದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಂದರೆ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ  ಉತ್ತರ ಇರಾಕ್ ಸಿರಿಯಾದ ಸಿಂಜಾರ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ  ಗುಲಾಮರು ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಕೂಡಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಒಂದು ಕಡೆ ಸಬಯ (ಲೈಂಗಿಕ ಆಳು) ಆಗಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನೊಬ್ಬನೊಡನೆ ಹೋದ  ನಾದಿಯಾ ಮುರಾದ ತನಗೂ ರವಾಂಡಾದ ಯುದ್ದಾಪರಾಧದ ಸಂತ್ರಸ್ಥೆಯರಾದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ. ಐಸಿಸ್ ಉಗ್ರರ ಲೈಂಗಿಕ ಹಪಾಹಪಿತನ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಯಾಜಿದಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರಗಳನ್ನು ಗಳಿಗೆ ಗಳಿಗೆಗೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತ  ಹೇಳುವ ನಾದಿಯಾಗೆ ಇಂತಹ ಕಥೆಯಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಸಬಯಾ ತಾನಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆಯಿದೆ. 

                    "ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲ ಕೆಡಕುಗಳಾಚೆ, ತಪ್ಪಾಗಳಾಚೆ ಅಲ್ಲೊಂದು ಬಯಲಿದೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತೇನೆ. ಸಾತ್ಮ ಆ ಬಯಲಿನ ಹುಲ್ಲ ಮೇಲೊರಗಿದಾಗ  ಜಗತ್ತು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. , ಬವಾಷೆ 'ನು' ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಹೀನ"
...ರೂಮಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತಿಗೆ "ಪ್ರಪಂಚದ ಯುದ್ಧ ಶಾಂತಿಯಾಚೆಗೆ ಅಲ್ಲೊಂದು ಬಯಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಬಯಲನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರೋಣ" ಎನ್ನುವ  ಜೈನಾಬ್ ಸಾಲ್ಬಿಯ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ನನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ.
              ಶ್ರೀದೇವಿ ಕೆರೆಮನೆ

ಗಜಲ್- ತುಟಿಯ ಮಂದಹಾಸ

ಗಜಲ್

ಗಜಲ್

ಬಂಧ ಸಂಬಂಧ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲಿ ತುಟಿಯ ಮಂದಹಾಸ
ಅಳಿದರು ಎದೆಯ ಪ್ರೀತಿ ಉಳಿಸಲಿ ತುಟಿಯ ಮಂದಹಾಸ 

ಬೆಳಕು ಕಳೆದು ಕತ್ತಲು ಆವರಿಸುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಹಜ
ಮನದ ನಂದಾದೀಪ ಬೆಳಗಿಸಲಿ ತುಟಿಯ ಮಂದಹಾಸ 

ಮಳೆ ಮುಗಿದರು ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕುತ್ತದೆ ಎಲೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಹನಿ
ಮುಡಿಯ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು ಅರಳಿಸಲಿ ತುಟಿಯ ಮಂದಹಾಸ

ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ದಂಡೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಅಲೆಯ ಭಾವವೇನು
ಕಳೆದು ಹೋದ ಸಂಭ್ರಮ ಮರಳಿಸಲಿ ತುಟಿಯ ಮಂದಹಾಸ 

ಕಾಲಚಕ್ರ ಉರುಳಿಸಿ ಕಣ್ಣ ಮಿಂಚು ಎಲ್ಲೋ ಕಳೆದಿದೆ
ಕಂಡೂ ಕಾಣದಂತೆ ಕಾಣಿಸಲಿ ತುಟಿಯ ಮಂದಹಾಸ

ಹಾಡುವುದು ಜೀರುಂಡೆ ಮಳೆಗಾಗಿ, ಭವದ ಹಂಗುತೊರೆದು
ಕೊರಳಿಗಂಟಿದ ಹಾಡು ಕೇಳಿಸಲಿ ತುಟಿಯ ಮಂದಹಾಸ

ಜೊತೆಗಿದ್ದು ದೂರವಿರುವುದು ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲ ಸಾಕಿ
ಅಗಲಿಕೆಯ ವಿರಹದುರಿ ಆರಿಸಲಿ ತುಟಿಯ ಮಂದಹಾಸ

ಕನವರಿಸಿರುವೆ ಹಗಲಿರುಳು ನಿನ್ನೊಲವಿನ ಧಾರೆಗಾಗಿ 
ಸಿರಿ ನನಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಕರುಣಿಸಲಿ ತುಟಿಯ ಮಂದಹಾಸ

ಶ್ರೀದೇವಿ ಕೆರೆಮನೆ

ಸತ್ತ ದೇಹದ ಉಸಿರು

ಸತ್ತ ದೇಹದ ಉಸಿರು

"ನೀನು ತುಂಬ ಗಟ್ಟಿ" 

ಒಂದಿಷ್ಟು ಜಗಳ, 

ವಾದವಿವಾದ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ 

ಎರಡು ದಿನ ಅಖಂಡ ಮೌನವೃತವನ್ನಾಚರಿಸಿ ಇನ್ನೇನು ದಿನ ಮುಗಿದು 

ಎಲ್ಲರೂ ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರಿ 

ನಾನು ಮಾತ್ರ ನಿದ್ರಾಹೀನಳಾಗಿ 

ಹೊರಳಾಡುವ ರಾತ್ರಿಯ

ಮೊದಲ ಪ್ರಹರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ  ಹೇಳಿದ 

ನಾನು ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ

"ನನ್ನ ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಬದುಕಬಲ್ಲೆ ಬಿಡು" 

ಒಂದುವರೆ ನಿಮಿಷದ 

ಚಿಕ್ಕ ಮೌನದ ನಂತರ 

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತಣ್ಣನೆಯ ದನಿಯಲ್ಲಿ 

ಕೂರಲಗಿನಂತೆ ಉಸುರಿದ 

ನಾನು ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ ಆಗಲೂ 

ಯಾವ ಮಾತಿಂದಲೂ 

ಏನೂ  ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ವೇದ್ಯವಾಗಿತ್ತು 

ಅರ್ಥ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಪದಗಳು 

ಎದೆಯೊಳಗೆ ಬಿಕ್ಕುತ್ತಿರುವುದನ್ನು 

ಅವನಿಗೆ ತೆರೆದು ತೋರಿಸುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ 

ಹನಿಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಣ್ಣಂಚು 

ನೋಡುವ ವ್ಯವಧಾನ ಅವನಿಗಿರಲಿಲ್ಲ 

ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು  ನನಗೆ 

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ 

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಇಂತಹುದೇ ಜಗಳ 

ಮನಸ್ತಾಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 

ಆ ದಿನ ಹೇಳಿದ್ದೆನಲ್ಲ 

ನೀನು ತುಂಬ ಗಟ್ಟಿ ಎಂದು ಎನ್ನುತ್ತ 

ಈಗ ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಿ 

ದೃಢಪಡಿಸಿ ಸೀಲು ಒತ್ತಬಹುದು 

ಎದೆಯೊಳಗೆ ಭಾವನೆಗಳೆಲ್ಲ ಮುದುಡಿ 

ದೇಹ ಸತ್ತು 

ಕೇವಲ ಉಸಿರು ತೇಕುತ್ತಿರುವುದನ್ನು 

ಹೇಗೆ ತೋರಿಸಲಿ 

ಅವನು ಮಾತಾಡದ ಒಂದೊಂದು ಕ್ಷಣವೂ 

ನನ್ನ ಆಯುಷ್ಯದ ಒಂದೊಂದು ವರ್ಷವನ್ನು 

ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಮಾಣಿಸಲಿ 

 

ಸತ್ತ ದೇಹದ ಉಸಿರು  ತಾಗಿ 

ಕೊಳೆತ ವಾಸನೆ ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ಅಡರಿ

ಮೌನ ಇಂಚಿಂಚಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವಾಗ 

ಜೀವಮಾನದ ಲೆಕ್ಕ ಇಡುವುದಾದರೂ ಯಾರು?

ಶ್ರೀದೇವಿ ಕೆರೆಮನೆ

Monday, 29 January 2018

 ಅಂಕಣ / ಬುಕ್ ಟಾಕ್ / ಶ್ರೀದೇವಿ ರೆಕಮೆಂಡ್ಸ್ ನನ್ನಂತಹ ತಿರುಗುಲತಿಪ್ಪಿ ಇಂತಹ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಬಾರದಿತ್ತೇ ಎಂಬ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿಹೋಯಿತು.. BY AVADHI GK · PUBLISHED JANUARY 28, 2018 · UPDATED JANUARY 28, 2018  ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಸ್ನೇಹಿತರೊಬ್ಬರು ಒಂದು ತೆಕ್ಕೆಗಾಗುವಷ್ಟು ಪುಸ್ತಕ ಕೊಟ್ಟರು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಇಂದು ಪುಟ್ಟ ಕಂಡಿಷನ್.  ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಮೂವತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೇ ಮೊದಲು ಓದಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಕಂಡಿಷನ್. ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಬೇರೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಧೈರ್ಯ ಇದ್ದರೂ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೇ ಮೊದಲು ಓದಲು ಹೇಳಿದ್ದು ಯಾಕೆ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲವೇ ನನಗೆ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮೊದಲು ಓದಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ್ದು. ಕುಪ್ಪೆ ನಾಗರಾಜ ಅವರು ಬರೆದ ‘ಅಲೆಮಾರಿಯ ಅಂತರಂಗ’ ಪುಸ್ತಕ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹೊರ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪರಿಚಯವೇ ಇಲ್ಲದ ದೊಂಬಿದಾಸ ಎಂಬ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗದ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಆತ್ಮಕಥೆ. ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗದ ಮೊದಲ ಆತ್ಮಕಥೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತಹ ಪುಸ್ತಕ ಇದು. ಓದುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಚಿಕ್ಕ ಮಗ “ಯಾವ ಪುಸ್ತಕ ಅದು?” ಎಂದ. ದೊಂಬಿದಾಸರ ಕುರಿತಾದ ಪುಸ್ತಕ ಅಂದೆ, ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕದಲಿಸದೇ. “ಅದೇನದು ದೊಂಬಿದಾಸ ಅಂದರೆ? ತಿಂಡಿನಾ?” ಮತ್ತೆ ಆತನ ಮುಗ್ಧ ಪ್ರಶ್ನೆ. ‘ಮೊನ್ನೆ ಊರಿಂದ ಬರುವಾಗ ಗ್ರೌಂಡ್‍ಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಟೆಂಟ್ ನೋಡಿದ್ದೆಯಲ್ಲ? ಅವರಿಗೆ ಚಳಿ ಆಗಲ್ಲವಾ ಅಂತಾ ಕೇಳಿದ್ದೆಯಲ್ಲ? ಅಂತಹುದ್ದೇ ಜನಾಂಗ ದೊಂಬಿದಾಸ ಎಂದರೆ” ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೆ. ಪೇಪರ್ ಒಳಗಿಂದ ಕಿಸಕ್ ಎಂಬ ನಗು, “ನಿನ್ನಮ್ಮನಿಗೆ ಅವರೆಂದರೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿ’ ಎಂಬ ಮಾತು ತೂರಿ ಬಂತು.   ಆ ದಿನವೂ ಆ ಟೆಂಟ್ ಹೊರಗೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿ ಪಾಪ ಎಂದಾಗಲೂ ಇದೇ ಮಾತು ತೂರಿ ಬಂದಿತ್ತು. ನಾನು ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯ ಅದು. ಅದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕೋರಾಗಿದ್ದ ಅಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅದೇ ಶಾಲೆಯ ಹೆಡ್ಮಾಸ್ತರ್ ಆಗಿದ್ದ ಅಪ್ಪನ ಜೊತೆಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಿ ಬಂದು ಮಾಡಿದವಳಲ್ಲ. ನನಗಿಂತ ಆರು ವರ್ಷ ದೊಡ್ಡವಳಾಗಿದ್ದ ಅಣ್ಣ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಶಾಲೆ, ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಮನೆ ನಂತರ ಒಂದಿಷ್ಟು ಆಟ ಎಂದು ತೀರಾ ವಿಧೇಯನಂತೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದುದೇ ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. “ಗಂಡು ಹುಡುಗ ಆಗಿ ಅವನೇ ನೆಟ್ಟಗೆ ಮನೆಗೆ ಬರುವಾಗ ನಿಂದೇನೇ ಅವಾಂತರ ಗಂಡುಬೀರಿ ಹಾಗೆ” ಎಂದು ಅಮ್ಮ ಬೈಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದುದು ನನ್ನ ಉಡಾಳತನದಿಂದಲ್ಲದೇ, ಅವನ ವಿಧೇಯತೆಯಿಂದ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ದಿನಗಳು ಅವು. ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ಅಣ್ಣ ಕೂಡ ನಾನು ಬೇಡುವವರ ಬಿಡಾರದ ಬಳಿ ಅಡ್ಡಾಡುತ್ತ, ಅವರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅಮ್ಮನ ಬಳಿ ಹೇಳಿ ಆ ದಿನದ ಬೈಗುಳ ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. “ಹೋಗ್ಲಿ ಬಿಡು, ಅವರ ಸಂಗಡ ಮಾತಾಡಿದ್ರೆ ನೀನ್ಯಾಕೆ ಆಕಾಶ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದವಳ ಹಾಗಾಡ್ತಿ?” ಅಪ್ಪ ನನ್ನ ಪರವಹಿಸಿ ಅಮ್ಮನ ದುಸುಮುಸು ಮತ್ತಿಷ್ಟು ಏರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಳೆ ಅವರ್ಯಾರಾದರೂ ಇವಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಕೈಕಾಲು ಮುರಿದು ಬೇಡಲು ಹಚ್ಚಲಿ. ಆಗ ನನ್ನ ಬಳಿ ಹೇಳಬೇಡಿ.” ಅಮ್ಮನ ಕೋಪ ಕಣ್ಣೀರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. “ಸುಮ್ನಿರು, ಈಗ ಆ ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಬರ್ತಾನಲ್ಲ? ಅವನೂ ಬೇಡುವವನೇ. ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯವನು..” ಅಪ್ಪನ ಮಾತಿಗೆ ಅಮ್ಮನ ಮುನಿಸು ಮುಗಿದು ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಗುಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ನನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಕೂಡ ಹೀಗೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗದವನು. ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡೋದು, ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳೋದು, ಕವಡೆ ಹಾಕೋದು ಹೀಗೆ ನಾನಾ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಪಾರಂಗತ. ಆತನ ಹೆಂಡತಿ, ಇಬ್ಬರು ಮೂವರು ಮಗಂದಿರು, ಅವರ ಹೆಂಡಂದಿರು ಹಾಗೂ ಯಾವತ್ತೂ ಅವರ ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಮಗು ಹೀಗೆ ಒಂದು ತುಂಬಿದ ಸಂಸಾರ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬಂದು ಶಿರಸಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಗದ್ದೆಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡಾರ ಹೂಡುತ್ತಿತ್ತು. ಊರಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಮೂವತ್ತು ಎಕರೆ ಜಮೀನಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ನಮ್ಮ ಕುಲ ಕಸುಬು. ಹೀಗಾಗಿ ವರ್ಷಕೊಂದು ಸಲ ಹೀಗೆ ಬರ್ತೀವಿ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. “ಅಣ್ಣ ಎಷ್ಟೊಂದು ಬೆಳ್ಳಗೆ, ನಾನ್ಯಾಕೆ ಕಪ್ಪು?” ನಾನು ಹಠ ಮಾಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲ “ಆ ಚಿನ್ನಯ್ಯನ ಬಳಿ ಮಕ್ಕಳು ಜಾಸ್ತಿ. ಅವನಿಗೆ ಎರಡು ಮೊರ ಅಕ್ಕಿ ಕೊಟ್ಟು ನಿನ್ನ ತಗೊಂಡಿದ್ವಿ” ಎಂದು ಅಪ್ಪ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು ಹೈಸ್ಕೂಲು ಹೋಗುವವರೆಗೂ ಇದ್ದರೂ ಇರಬಹುದೇನೋ ಎಂದು ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ನಾನು ಮುಂದಿನ ಸಲ ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಬಂದರೆ ಅವನ ಬಿಡಾರಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲು ಹೊಡೆದು ಓಡಿಸಬೇಕು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. “ತಂಗಿಯ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಬಂದರು..” ಎಂದು ಅಣ್ಣ ಕಿಚಾಯಿಸುವಾಗಲೆಲ್ಲ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಯಾರೂ ಕಾಣದ ಹಾಗೆ ಅವರ ಟೆಂಟ್‍ಗೆ ಬೆಂಕಿಹಾಕಿಬಿಡಬೇಕು ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ ದಿನಗಳೆಲ್ಲ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವಾಗ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಸಿನೇಮಾ ರೀಲಿನಂತೆ ಸುತ್ತ ತೊಡಗಿದ್ದಂತೂ ಹೌದು.   ಯಾವುದೋ ಕೆಟ್ಟ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಈ ಬಾಲ್ಯದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ನನ್ನ ಮೂರ್ಖತನಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಟೆಂಟುಗಳು ಕಾಣಸಿಕ್ಕಾಗಲೆಲ್ಲ ವ್ಯಂಗ್ಯವೊಂದು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದೇ ಅಲೆಮಾರಿಗಳ ಜೀವನದ ಕಥೆಯೊಂದು ನನ್ನ ಕೈಯ್ಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದೇ ಗುಕ್ಕಿಗೆ ಓದದೇ ಹೇಗಿರಲಿ? ಒಂದೆಡೆ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲಲು ಒಲ್ಲದ ದೊಂಬಿದಾಸರು, ಹಣೆಗೆ ವಿಭೂತಿ ಇಟ್ಟು, ಮುಂಡಾಸು ಸುತ್ತಿ, ಬೇಡಿ ಪಡೆದ ಹಳೆ ಕೋಟು ತೊಟ್ಟು, ಹೆಗಲಿಗೆ ಜೋಳಿಗೆ ತೂಗಿಕೊಂಡು, ತಂಬೂರಿಯನ್ನೋ, ಶೃತಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನೋ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ದೊಂಬಿದಾಸ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಒಂದೆಡೆ ನಿಲ್ಲುವುದೆಂದರೆ ಜೀವವನ್ನೇ ಜೀತಕ್ಕಿಟ್ಟ ಅನುಭವ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಊರೂರು ತಿರುಗಿ, ಬೇಡುತ್ತ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುವುದನ್ನು ನಾಗರಾಜ್ ಅವರು ತುಂಬಾ ಅಂತಕರಣದಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಲೇಖಕರ ತಂದೆಗೆ ಒಂದೆಡೆ ನಿಂತು ಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂಬಲ, ಅದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಉಳುಮೆ, ಬಿತ್ತನೆಯ ಕಡೆ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಲೇಖಕರ ಅಣ್ಣ ಲೇಖಕರ ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ಬುನಾದಿ. ಅವರು ಒಂದೆಡೆ ನಿಲ್ಲಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿರದಿದ್ದರೆ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಓದುವ ಯಾವ ಉಮ್ಮೇದಿಯೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ದೊಂಬಿದಾಸ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆದ ಮೊದಲಿಗ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯೂ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ಎಂದು ಮಾವ ಕೊಡಿಸಿದ್ದ ಅಪರೂಪದ ಬಿಳಿ ಅಂಗಿಯನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ತಮ್ಮನಿಗಿರಲಿ ಎಂದು ಕೊಟ್ಟ ಅಣ್ಣನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಲೇಖಕರು ಮನದುಂಬಿ ನೆನೆದಿದ್ದಾರೆ. ಲೇಖಕರು ಅವರ ವಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂಗೂರಜ್ಜಿ ಕೂಡ ಒಬ್ಬಳು. ಯಾವತ್ತೂ ತಮ್ಮ ಅಜ್ಜನನ್ನು ನೋಡದ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಅಜ್ಜನ ಮೂರನೆಯ ಹೆಂಡತಿ ಮಾತ್ರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು. ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಆಕೆ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಎರಡನೆಯ ಹೆಂಡತಿಯ ಮಗನ ಜೊತೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಇದ್ದವಳು ಕೊನೆಗೇನೋ ಸರಿ ಬರದೇ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟುಹೋಗುವುದರ ಕುರಿತು ಲೇಖಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.   ಲೇಖಕರ ತಂದೆಗೂ ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಡತಿಯರಿದ್ದುದನ್ನು ಸಲೀಸಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಲೇಖಕರು ಅಂತಹುದ್ದೊಂದು ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಎಂದರೆ ಮಲತಾಯಿಯ ಮಗ ಎಂದಾಗಲಿ, ಸವತಿಯ ಮಗ ಎಂದಾಗಲಿ ಎಲ್ಲೂ ದ್ವೇಷ ಅಸೂಯೆಗಳು ಕಾಣದೇ ಇರುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸವತಿಯ ಮಗನೊಡನೆ ಇರುವ ಮೂಗುರಜ್ಜಿಗೆ ಕೊತ್ತಿಯ ಮಾಂಸ ಎಂದರೆ ಪಂಚಪ್ರಾಣ. ಯಾರದ್ದಾದರೂ ಮನೆಯ ಬೆಕ್ಕು ಇವರ ಮನೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಳಿದಾಡಿದರೂ ಸಾಕು, ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅಜ್ಜಿಯ ಹೊಟ್ಟೆ ಸೇರುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ‘ಬೆಕ್ಕಿನ ಮಾಂಸ ಸರ್ವರೋಗ ನಿರೋಧ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ಅಜ್ಜಿ, ತುಂಬಾ ಸದೃಢವಾಗಿದ್ದುದರ ಗುಟ್ಟು ಬೆಕ್ಕು ಎನ್ನುವಾಗ ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಬಂದರೆ ಒಂದು ಮರದಲ್ಲೂ ಚಿಗಳಿ( ಕೆಂಪಿರುವೆ) ಉಳಿಯೋದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಊರವರೆಲ್ಲ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಮಾಷೆ ನೆನಪಾಯಿತು. ಇಡೀ ಚಿಗಳಿ ಗೂಡನ್ನೇ ತಂದು ಒಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟ ಹಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ ಹುರಿದಾಗ ಮಕ್ಕಳು ಮರಿಗಳೆಲ್ಲ ಗರಿಗರಿ ಶೇಂಗಾ ತಿನ್ನುವಂತೆ ಕಸಿದಾಡಿ ತಿನ್ನುವುದು ಒಂದುಕ್ಷಣ ಕಣ್ಣೆದುರು ಬಂದು ಹೋಯಿತು. ನಮ್ಮ ಶಾಲೆಯ ಬಳಿ ಬಿಡಾರ ಹೂಡುತ್ತಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಕುಟುಂಬ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿಲಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕೆದರಿ ಇಲಿ ಹೆಗ್ಗಣದ ಔತಣಕೂಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು, ಆ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ನೆಲದೊಳಗಿನ ಬಿಲ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ತಲುಪಿದೆ ಎಂದು ಹುಡುಕಿ ಆ ಬಿಲದ ಬಾಯೆದುರು ಕೋಲು ಹಿಡಿದು ನಿಂತು ಚಿಕ್ಕವರು ದೊಡ್ಡವರು ಎನ್ನದೇ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಶಿಕಾರಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಲೆಂದೇ ನಾನು ಅವರ ಬಿಡಾರದ ಬಳಿ ಠಳಕಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು, ‘ಅಮ್ಮ ಅವರು ಚಿಗಳಿ, ಇಲಿ, ಹೆಗ್ಗಣ ಎಲ್ಲಾ ತಿಂತಾರೆ’ ಎಂದು ಮೂಗು ಮುರಿದಾಗ, “ಯಾಕೆ? ನೀನೂ ಮೀನು, ಶೆಟ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತಿನ್ನೋದಿಲ್ವಾ? ನೀನು ತಿನ್ನೋ ಶೆಟ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ರೆ ಬೇರೆಯವರೂ ನಿನಗೆ ಶೀ.. ಅಂತಾರೆ. ಅವರವರ ಆಹಾರ ಅವರದ್ದು. ಹಾಗೆ ಮಾತನಾಡಬಾರದು” ಎಂದು ಅಮ್ಮ ವಿವರಿಸುತ್ತ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಪಾಠ ಹೇಳಿದ್ದು ಪುಸ್ತಕ ಓದುವಾಗ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಒಂದೊಂದು ಜನಾಂಗದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಒಂದೊಂದು ಬಗೆಯದು. ಇಲ್ಲಿ ಕುಲದೇವತೆ ಸವದತ್ತಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಪೂಜೆಯ ವಿವರಣೆ ಒಂದೆಡೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರಾರೂ ಭಾಗವಹಿಸಕೂಡದೆಂಬ ಕಟ್ಟಾಚರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಮಾಡದೇ ಯಾವುದೋ ಹೊರಗಿನ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಕಟ್ಟಳೆ. ಯಾರದ್ದೋ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ತಾವೇ ಮಾಡಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಿ, ಪೂಜಿಸಿ ಬಲಿ ನೀಡಿ ಮನೆಮಂದಿಯಷ್ಟೇ ಆಚರಿಸುವ ಕಾಳರಾತ್ರಿಯ ಹಬ್ಬ ಇದು. ಬಲಿಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಾಣ ಯ ಯಾವ ಅವಶೇಷವನ್ನೂ ಆ ಸರಹದ್ದಿನಿಂದ ಆಚೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಂತಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ಗುರುತೂ ಇರುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಪದ್ದತಿ. ಇದಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಆ ಜನಂಗಾಕ್ಕೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಆಚರಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.   ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಸವಿದ ಮಾದಕವಳಂ, ಗುಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟ ಓಡಾಡಿ ಬೇಟೆಯಾಡಿ ತರುವ ಪ್ರಾಣ ಗಳ ಸಂಬಾರ್ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಕುತೂಹಲ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂತಹ ಆತ್ಮಕಥೆಗಳು ಜಾತಿ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜವು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಜನಾಂಗದ, ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳು ತಾನು ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಊರಿನ ಸಂತೆಗೆ ಬಂದರೆ ಅವರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಖೇದದಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಸಹಪಾಠಿಗೆ ತನ್ನ ಜಾತಿವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಗಿ ಆತ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಜಾತಿಯ ಕರ್ಮ ಹಿಡಿದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದೂ ಕೂಡ ಲೇಖಕರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ತನ್ನದು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಎಂದೇ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಲೇಖಕರಿಗೆ ತಾನು Dombidasa Nomadic and Seminomadic Tribe ಎನ್ನುವ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹೆಸರೇ ಕೇಳದಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನು ಎಂಬ ವಿಷಯವೇ ದಿಗಿಲು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಅದು ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಉಳಿದು ಓದಲು ಏಕೈಕ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದ ಹಾಸ್ಟೇಲ್‍ನ್ನೇ ಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಮತ್ತು ಆ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸರ್ಕಾರ ರೂಪಿಸಿದ ಕಾನೂನು ಹಾಗು ಸವಲತ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿಯೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಎ ಎಂ ಮದರಿಯವರ ‘ಗೊಂದಲಿಗ್ಯಾ’ ಓದುವಾಗ ಲೇಖಕರು ಊರೂರು ತಿರುಗುವ ‘ಮುಸಾಫಿರ್’ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕದ ತುಂಬಾ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ ನನ್ನಂತಹ ತಿರುಗುಲತಿಪ್ಪಿಗೆ ಇಂತಹುದ್ದೊಂದು ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹುಟ್ಟಬಾರದಿತ್ತೇ ಎಂಬ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದು ನೆನಪಾಗಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ನಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಗೆ ಹೊರಡಲೇಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಾದ. ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುವ ಇಂತಹ ಜನಾಂಗಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಗಿಲ್ಲ. ಈ ಪುಸ್ತಕವೂ ಕೂಡ ದೊಂಬಿದಾಸ ಜನಾಂಗದ ಎಲ್ಲ ಒಳಸುಳಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಸಣ್ಣಗೆ ಕಾಡಿದರೂ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ, ನಾವು ತಿಳಿದಿರದ ಒಂದು ಬೇರೆದ್ದೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ನಮ್ಮೆದುರು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅನುಭವಕ್ಕಾದರೂ ಓದಲೇಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕ ಇದು.

ಅಲೆಮಾರಿಯ ಅಂತರಂಗ